Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej

13 kwietnia obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej – dzień szczególny, poświęcony pamięci tysięcy polskich oficerów i przedstawicieli elit, zamordowanych przez sowieckie NKWD w 1940 roku. To jedna z najtragiczniejszych kart w historii Polski, będąca symbolem cierpienia, ale i niezłomności narodu.

Wydarzenia września 1939 roku na zawsze odmieniły losy Polski i świata, rozpoczynając największy konflikt zbrojny XX wieku – II wojnę światową. 1 września III Rzesza Niemiecka zaatakowała Polskę bez wypowiedzenia wojny, a 17 września od wschodu uderzył Związek Radziecki, realizując tajne postanowienia paktu Ribbentrop-Mołotow. W wyniku tych działań doszło do kolejnego rozbioru ziem polskich.

Po zajęciu wschodnich terenów Rzeczypospolitej Sowieci rozpoczęli brutalną politykę represji i wynaradawiania. Szczególnie dotknęła ona warstwy uznane za zagrożenie dla nowej władzy – inteligencję, duchowieństwo, ziemiaństwo, a także żołnierzy Wojska Polskiego i funkcjonariuszy służb państwowych.

Już pod koniec 1939 roku tysiące Polaków trafiło do obozów jenieckich w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz do więzień NKWD. Decydujący i tragiczny moment nastąpił 5 marca 1940 roku, kiedy władze sowieckie podjęły decyzję o fizycznej likwidacji polskich jeńców. Od początku kwietnia rozpoczęto systematyczne wywożenie więźniów i ich egzekucje – wykonywane strzałem w tył głowy, bez jakiegokolwiek sądu czy wyroku. W miejscach takich jak Katyń, Charków i Twer zamordowano łącznie ponad 14 tysięcy osób. Kolejne tysiące obywateli polskich zginęły w więzieniach na terenach dzisiejszej Ukrainy i Białorusi. W sumie wiosną 1940 roku życie straciło blisko 22 tysiące Polaków.

Represje nie ominęły również rodzin ofiar – dziesiątki tysięcy osób deportowano w głąb ZSRR, głównie do Kazachstanu, gdzie zmagały się z głodem, chorobami i ciężkimi warunkami życia. Była to świadoma próba zniszczenia polskich elit i osłabienia narodu. Zbrodnia katyńska przez długie lata była ukrywana przed światem. Ciała zamordowanych grzebano w masowych grobach, w leśnych ostępach.

Dopiero w 1943 roku Niemcy ogłosili odkrycie grobów w Katyniu, jednak Sowieci natychmiast odpowiedzieli propagandowym kłamstwem, obarczając winą stronę niemiecką. Fałszywa wersja wydarzeń była podtrzymywana przez dziesięciolecia – aż do 13 kwietnia 1990 roku, kiedy władze ZSRR oficjalnie przyznały odpowiedzialność NKWD za tę zbrodnię.

Na mocy uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 14 listopada 2007 roku, dzień 13 kwietnia ustanowiono Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. To czas refleksji, zadumy i oddania hołdu zamordowanym – ludziom, którzy stanowili fundament polskiej państwowości i kultury. Dla uczczenia ich pamięci Gmina Chęciny podświetli tego dnia Zamek Królewski w Chęcinach w biało-czerwonych barwach, przypominając o ofierze, która nie może zostać zapomniana.

Łukasz Woś

Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej Gminy Chęciny